Z tego artykułu dowiesz się:

• czym są egzosomy bakteryjne i jakie właściwości przypisuje się pęcherzykom pozyskiwanym z bakterii z rodzaju Lactobacillus,
• jak mogą wspierać procesy regeneracyjne skóry po zabiegach inwazyjnych,
• na co zwrócić uwagę przy wyborze preparatu z egzosomami i ocenie jego jakości.

Zabiegi inwazyjne, takie jak mikronakłuwanie, radiofrekwencja mikroigłowa czy laseroterapia, pobudzają skórę do intensywnej regeneracji, jednocześnie wywołując kontrolowany stan zapalny i czasowo naruszając jej barierę ochronną. Odpowiednie postępowanie pozabiegowe ma więc istotne znaczenie dla przebiegu regeneracji, ograniczenia podrażnienia i powrotu skóry do prawidłowego funkcjonowania. Jednym
z rozwiązań wykorzystywanych w tym kontekście są egzosomy bakteryjne,
w szczególności pozyskiwane z bakterii z rodzaju Lactobacillus.

Egzosomy (EV – extracellular vesicles) są kulistymi strukturami wydzielanymi przez komórki, otoczonymi dwuwarstwą fosfolipidową, o wielkości od około 40 do 2000 nm. Ich właściwości i sposób oddziaływania zależą od komórki, z której pochodzą, oraz zawartego w nich ładunku biologicznego. W swoim „cargo” niosą substancje bioaktywne, m.in. DNA, RNA, białka, enzymy i lipidy, dzięki którym mogą wpływać na funkcjonowanie komórek oraz ich środowisko. Ich działanie wiąże się z modulacją aktywności komórek poprzez komunikację międzykomórkową.

W kontekście pielęgnacji skóry przypisuje się im m.in. wpływ na proliferację i migrację fibroblastów, produkcję kolagenu, elastyny i fibronektyny, a także procesy związane
z regeneracją i przebudową skóry. Egzosomy mogą również wspierać odbudowę bariery hydrolipidowej, wpływać na poziom ceramidów i innych składników odpowiedzialnych za funkcje barierowe, a także ograniczać stres oksydacyjny i reakcje zapalne.

Egzosomy bakteryjne Lactobacillus

Egzosomy bakteryjne (BEV – bacterial extracellular vesicles) to pęcherzyki zewnątrzkomórkowe uwalniane przez bakterie, w tym te z rodzaju Lactobacillus. Ich skład może różnić się od innych egzosomów ze względu na specyficzną zawartość biologiczną oraz charakterystyczne białka błonowe w obrębie dwuwarstwy lipidowej. Ich oddziaływanie z komórkami może być związane m.in. z procesami zachodzącymi w retikulum endoplazmatycznym, a charakterystyczne białka błonowe mogą wpływać na sposób, w jaki egzosomy oddziałują z komórkami i mikrobiomem skóry.

Chociaż egzosomy Lactobacillus nie są wydzielane przez ludzkie komórki, lecz pochodzą ze źródła bakteryjnego, badania wykazały, że są łatwo pobierane przez komórki ludzkie. Ta cecha może zwiększać ich potencjał do wspierania zdrowia skóry. Coraz więcej publikacji naukowych wskazuje na ich właściwości antyoksydacyjne, przeciwbakteryjne oraz potencjał regeneracyjny, wpływając na kluczowe etapy gojenia skóry, w tym kontrolę fazy zapalnej, migrację i proliferację keratynocytów, angiogenezę, reepitelializację oraz przebudowę macierzy zewnątrzkomórkowej.

Preparaty zawierające te egzosomy mogą również wpływać na keratynocyty, zwiększając ekspresję filagryny, lorikryny i klaudyny-1. Istotne jest także ich działanie przeciwzapalne. W badaniach opisano zmniejszenie ekspresji wybranych mediatorów stanu zapalnego, m.in. IL-6, IL-8, IL-1α, IL-1β, TNF-α i COX-2 pod wpływem egzosomów bakteryjnych.

Przykładowo EV z Lactobacillus paracasei w modelach ludzkich komórek skóry zmniejszały poziom IL-6, IL-8 i MMP-1 oraz zwiększały syntezę kolagenu. Podobne obserwacje dotyczą Lactiplantibacillus plantarum: jego EV wykazywały działanie przeciwzapalne i ograniczały ekspresję metaloproteinaz w modelu skóry poddanej działaniu UVB, co wskazuje na potencjalne działanie przeciw fotostarzeniu skóry.

Dlaczego warto je stosować w zabiegach inwazyjnych?

Po inwazyjnej procedurze zabiegowej skóra potrzebuje zarówno bodźca regeneracyjnego, jak i odpowiednich warunków do odbudowy. Egzosomy bakteryjne mogą wspierać ten proces poprzez oddziaływanie na komórki odpowiedzialne za odnowę naskórka
i przebudowę macierzy zewnątrzkomórkowej w skórze właściwej. Ich zastosowanie jest szczególnie korzystne w zabiegach, podczas których powstają kontrolowane mikrouszkodzenia, umożliwiające głębsze dostarczanie składników aktywnych.

Na rynku dostępne są preparaty z egzosomami bakteryjnymi przeznaczone do stosowania bezpośrednio podczas mikronakłuwania, a także po zabiegach radiofrekwencji mikroigłowej czy laseroterapii. Ich łączenie z inwazyjnymi procedurami może wspierać regenerację, poprawiać nawilżenie i sprężystość skóry oraz ograniczać objawy pozabiegowego podrażnienia, przyczyniając się do skrócenia okresu rekonwalescencji.

Egzosomy Lactobacillus mogą być wykorzystywane w zabiegach odmładzających ukierunkowanych na poprawę elastyczności i jędrności skóry oraz redukcję oznak fotostarzenia, a także w terapiach atroficznych blizn potrądzikowych i procedurach wzmacniających funkcje ochronne skóry.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze preparatu z egzosomami?

Skuteczność produktu zależy nie tylko od obecności egzosomów, ale również od ich jakości i sposobu pozyskania. Wybierając preparat określany jako „egzosomy bakteryjne”, warto przede wszystkim sprawdzić źródło pęcherzyków zewnątrzkomórkowych (BEV) – gatunek, a najlepiej konkretny szczep bakterii. Samo określenie „egzosomy” nie jest wystarczającą informacją o jakości preparatu, dlatego producent powinien przedstawić informacje dotyczące sposobu izolacji, oczyszczania i charakterystyki preparatu.

Dużym atutem jest liofilizacja egzosomów, która może zwiększać stabilność preparatu
i wydłużać jego okres trwałości. W przypadku produktów liofilizowanych należy uwzględnić deklarowane przez producenta warunki przechowywania oraz dane dotyczące zachowania bioaktywności. Warto również zwrócić uwagę na dane dotyczące liczby i wielkości pęcherzyków (kwantyfikację), a także kontrolę zanieczyszczeń i powtarzalność kolejnych partii produktu.

Sam fakt pochodzenia BEV od bakterii probiotycznych lub komensalnych nie oznacza automatycznie ich bezpieczeństwa. Należy również pamiętać, że danych dotyczących aplikacji miejscowej nie można automatycznie przenosić na zabiegi naruszające barierę skórną, takie jak mikronakłuwanie czy mezoterapia. W przypadku takich zastosowań istotne są jasno określone pochodzenie preparatu, udokumentowana jakość oraz odpowiednie dane dotyczące jego bezpieczeństwa i skuteczności w konkretnym zastosowaniu gabinetowym.

Podsumowanie

Egzosomy bakteryjne Lactobacillus stanowią interesujące uzupełnienie procedur ukierunkowanych na regenerację skóry. Ich potencjał wiąże się ze wspieraniem odbudowy bariery, proliferacji keratynocytów, produkcji składników macierzy zewnątrzkomórkowej oraz ograniczaniem stresu oksydacyjnego i reakcji zapalnych.

Włączenie ich do procedur inwazyjnych i postępowania pozabiegowego może być elementem kompleksowej strategii odmładzającej i regeneracyjnej, szczególnie gdy celem jest poprawa komfortu skóry i sprawny powrót do jej prawidłowego funkcjonowania.