Z tego artykułu dowiesz się:

• o bezpośrednich i pośrednich działaniach antyoksydacyjnych nikotynamidu,
• o działaniach senolityczno – przeciwstarzeniowych,
• z czym można łączyć.

Nikotynamid, tzw. niacynamid, jest amidową formą rozpuszczalnej w wodzie witaminy B3 (kwas nikotynowy, niacyna). Niacynamid jest składnikiem koenzymów fizjologicznie występujących w organizmie, takich jak: dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy (NAD+), zredukowany dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy (NADH), fosforan dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego (NADP+) i fosforan dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego (NADPH). Przyjrzyjmy się jego wykorzystaniu w kosmetyce.

Koenzymy nikotynowe jako ekwiwalenty redukcyjne tworzą podstawę w utrzymaniu homeostazy metabolizmu energetycznego komórek. Chociaż niacynamid jest stosowany przede wszystkim jako suplement diety, jego zastosowania farmaceutyczne i kosmeceutyczne są również bardzo obiecujące.W dziedzinie dermatologii odnotowano wiele badań nad niacynamidem i jego analogami, dotyczących prewencji oraz terapii trądziku pospolitego, trądziku różowatego, atopowego zapalenia skóry, łuszczycy i innych dermatoz[1‒5]. Jest również narzędziem wspomagającym gojenie się ran oraz terapię zaburzeń pigmentacji[1‒5]. Niacynamid stosuje się również w dziedzinie kosmetologii jako substancję aktywną w formulacjach przeciwstarzeniowych i rozjaśniających skórę [1‒5].

Mechanizm działania niacynamidu w łagodzeniu chorób skóry lub kontrolowaniu starzenia się skóry i pigmentacji nie jest dobrze poznany. Nie jest również jasne, czy jego skuteczność jest działaniem bezpośrednim, czy też pośrednim, funkcjonującym jako prekursor innych aktywnych metabolitów. Poniżej przedstawię najważniejsze mechanizmy działania oraz efekty stosowania miejscowego formulacji zawierających niacynamid, włączając zaślepione, randomizowane badania kliniczne.

Bezpośrednie i pośrednie działanie antyoksydacyjne nikotynamidu

Jak wykazano, niacynamid powoduje regenerację zredukowanych przeciwutleniaczy i reguluje aktywność enzymów antyoksydacyjnych. Ponadto sam nikotynamid posiada właściwości przeciwutleniające. Niacynamid usuwa reaktywne formy tlenu i azotu, hamuje peroksydację lipidów oraz karbonylację (utlenianie) białek. Zostały również wykazane pozytywne efekty antyoksydacyjne tej cząsteczki wobec DNA w modelach skóry po naświetlaniu światłem UV [5‒7].

Stąd wskazano, że miejscowe stosowanie niacynamidu może złagodzić stres oksydacyjny i zmniejszyć cytotoksyczność, stan zapalny oraz pigmentację w skórze narażonej na promieniowanie UV oraz światło niebieskie HEV [2].

Działanie przeciwzapalne niacynamidu

Dobroczynne działanie niacynamidu wobec komórek skóry wynika również z jego właściwości przeciwzapalnych. Niacynamid hamuje ekspresję interleukiny (IL)-8, czynnika jądrowego (NF)-κB i w zróżnicowanych oraz pierwotnych keratynocytach stymulowanych przez Propionibacterium acnes[5-9]. Niacynamid obniża również ekspresję interleukin IL-6, IL-10, jak też czynnika martwicy nowotworów (TNF)-α w keratynocytach napromieniowanych promieniami UV. Hamuje również syntezę mediatorów stanu zapalnego, takich jak prostaglandyny w keratynocytach naświetlanych promieniowaniem UV. Ponadto, jak wykazano w badaniu klinicznym, miejscowe traktowanie niacynamidem zmniejszyło rumień wywołany promieniowaniem UV[2, 5‒7]. Stąd preparaty z niacynamidem są wskazane przed oraz po ekspozycji na słońce [1‒8].

Działanie senolityczne ‒ przeciwstarzeniowe

Co ważne, komórkowa pula niacynamidu zmniejsza się wraz z wiekiem. Stąd też miejscowa suplementacja niacynamidu jako głównego prekursora NA+ i pokrewnych koenzymów jest jak najbardziej wskazana. Może poprawić homeostazę naskórka i bioenergetykę komórkową w komórkach starzejących się oraz tych narażonych na promieniowanie UV czy stres cyfrowy związany z użyciem urządzeń ekranowych[1‒9]. Aktywność senolityczna, czyli opóźniająca starzenie się, jest wiązana z działaniem antyoksydacyjnym nikotynamidu. Co ciekawe, wykazano, iż nikotynamid odwraca fenotyp starzenia się w ludzkich fibroblastach oraz wydłuża żywotność pierwotnych fibroblastów. Miejscowo stosowany nikotynamid poprawia regenerację tkanek poprzez stymulację proliferacji fibroblastów oraz wspieranie syntezy kolagenu[5‒9]. Wykazano, iż niacynamid chroni przed przebarwieniami wywołanymi niebieskim światłem oraz światłem UV poprzez regulację procesu melanogenezy [2].

Powyżej opisane działania dobroczynne niacynamidu wykorzystał przemysł kosmetyczny. Na rynku występuje wiele formulacji kosmetycznych/kosmeceutyków zawierających nikotynamid.

Badania kliniczne

W wielu badaniach klinicznych (podwójnie zaślepionych, randomizowanych) zaobserwowano, że stosowany miejscowo niacynamid jest dobrze tolerowany przez skórę i znacząco poprawia wygląd starzejącej się skóry twarzy (redukcja zmarszczek, poprawa elastyczności oraz zmniejszenie widoczności przebarwień)[5‒12]. Analizy danych uzyskanych w badaniach klinicznych ujawniły szereg znaczących efektów poprawy wyglądu skóry po 12 tygodniach miejscowej aplikacji formulacji z niacynamidem: zmniejszenie drobnych linii i zmarszczek, znaczne zmniejszenie przebarwień-plam[10‒12].
Z kolei w kolejnym badaniu klinicznym (n=100) wykazano, że już 2-proc. niacynamid, podany miejscowo, znacznie obniża szybkość wydalania sebum po dwu tygodniach stosowania, stąd wskazany jest w pielęgnacji skóry tłustej. Ponadto wykazano również, że sam 4-proc. niacynamid, podany miejscowo, zmniejsza pory i nierówności skóry po ośmiu tygodniach oraz redukuje zmarszczki po 12 tygodniach regularnego stosowania.

Z czym łączyć

Można uzyskać szybsze efekty przeciwzmarszczkowe poprzez dodanie innych substancji z grupy wykazujących właściwości anti-aging, w szczególności przeciwutleniaczy oraz filtrów przeciwsłonecznych. Ponadto wykazano także korzystne połączenie z fermentami, np. Lactobacillus fermentum, w walce z oksydacyjnymi uszkodzeniami komórek skóry indukowanymi promieniowaniem UV [1‒10].

Wskazania dla skóry wrażliwej i z dermatozami Jak wykazano w badaniach klinicznych, miejscowe stosowanie preparatów z niacynamidem w różnych stężeniach łagodzi trądzik różowaty, zwyczajny, atopowe zapalenie skóry oraz inne przewlekłe dermatozy twarzy. Z uwagi na swój wpływ na regulację wydzielania sebum, wskazany jest również przy pielęgnacji skóry tłustej [14].


Referencje

CZYTAJ POZOSTAŁE CZĘŚCI SERII

Składniki pod lupą cz. 1 – koenzym

Składniki pod lupą cz. 2 – kurkumina 

Składniki pod lupą cz. 3 – witamina C

Składniki pod lupą cz. 5 – krocyna

Składniki pod lupą cz. 6 – probiotyki i lizaty bakteryjne

Składniki pod lupą cz. 7 – Retinol i pochodne