Z tego artykułu dowiesz się:

• czym jest keratynizacja,
• co chroni skórę,
• o właściwym pH skóry.

Warstwa rogowa naskórka pełni ważną funkcję ochroną skóry przed działaniem czynników zewnętrznych, a także przed nadmierną utratą wody z naskórka. Dla prawidłowej ochrony istotna jest ciągłość naskórka, tempo jego naturalnego złuszczania, odpowiednie pH oraz płaszcz lipidowy o prawidłowym składzie chemicznym. Nie mniej ważna jest również wartość TEWL, czyli parametry transepidermalnej ucieczki wody z organizm.Parametry ochronne naskórka mogą zmieniać się pod wpływem różnych czynników, zarówno wewnątrz jak i zewnątrzpochodnych. Do pierwszych zaliczyć możemy między innymi warunki klimatyczne, używki, sposób odżywiania, stres oraz sposób pielęgnacji skóry. Do czynników wewnątrzpochodnych należą zaburzenia hormonalne, choroby ogólnoustrojowe, dotrwałe leczenie oraz proces starzenia.Wpływ wyżej wspomnianych czynników może prowadzić do zmian w funkcjonowaniu naskórka i skóry właściwej, co będzie miało konsekwencje w postaci nieprawidłowej funkcjonalności bariery ochronnej naskórka.To, czy bariera naskórka funkcjonuje prawidłowo i spełnia swoją rolę kontroluje się w gabinecie kosmetycznym, stosując metody diagnostyczne, aparaturowe, wykorzystując do tego celu między innymi pehametr, korneometr oraz sebumetr.Czym jest keratynizacjaWarto pamiętać, że bariera naskórkowa powstaje w prawidłowym procesie rogowacenia naskórka, nazywanym keratynizacją. Jest to naturalny proces wędrówki keratynocytów z warstwy podstawnej do warstwy rogowej naskórka, przy czym w tej pierwszej komórki powstają na drodze podziałów komórkowych jako komórki żywe, a do tej ostatniej docierają już jako komórki martwe, wypełnione keratyną. Nadmierne, zbyt częste złuszczanie kwasami, może spowodować zaburzenia w procesie keratynizacji, ale również przyczynić się do zwiększenia ryzyka występowania podrażnień i stanów zapalnych.Obok korneocytów bardzo ważną rolę pełnią również lipidy, wypełniające przestrzeń pomiędzy korneocytami, które biorą udział w zatrzymywaniu wody w korneocytach, magazynowaniu jej i zapobieganiu parowaniu poza naskórek.  Obok funkcji regulacji TEWL, lipidy międzykomórkowe stratum corneum regulują przenikanie do naskórka związków zarówno rozpuszczalnych w wodzie jak i w tłuszczach. Nie trudno jest się domyślić, że dla prawidłowego funkcjonowania i budowy bariery naskórkowej bardzo ważny jest również skład lipidów. W samym naskórku występuje 9 typów ceramidów, które stanowią połowę wszystkich lipidów występujących w naskórku, dodatkowo jest tu cholesterol i wolne kwasy tłuszczowe. Ceramidy pełnią niezwykle ważną rolę dla bariery naskórkowej, obok tego, że są jej bardzo ważnym elementem budulcowym, odpowiadają za regulację różnicowania keratynocytów, a ich niedobór może skutkować wzrostem TEWL oraz zwiększonym złuszczaniem naskórka, co będzie miało niekorzystny wpływ na stan całej skóry. Nieprawidłowa pielęgnacja skóry, środkami wysuszającymi, zbyt częste lub przewlekle stosowanie środków matujących, może prowadzić w do nieprawidłowości w składzie chemicznym lipidów.Co chroni skórę?Rolę ochronną pełni również łój produkowany przez gruczoły łojowe, wydzielany w dynamicznym procesie przez ujścia mieszków włosowych na powierzchnię naskórka. Na proces wydzielania łoju również ma wpływ wiele czynników zewnątrz i wewnątrzpochodnych, między innymi wilgotność i temperatura otoczenia. Zauważyć to można w okresie letnim, gdy jest go znacząco więcej niż w zimowej. To zjawisko będzie miało przełożenie na dobór odpowiedniej pielęgnacji szczególnie w tych porach roku. Przeprowadzone badania wykazały, że na produkcję łoju ma również wpływ sposób odżywiania. U osób, które spożywają więcej węglowodanów i tłuszczy, głuczoły łojowe produkują łoju więcej niż u osób stosujących zbilansowaną dietę.Nie można zapominać, że na sprawne funkcjonowanie bariery naskórkowej obok samej warstwy rogowej mają również procesy zachodzące w warstwie podstawnej, podziały komórkowe keratynocytów oraz przebieg keratynizacji, który jest zaprogramowanym, ściśle ustalonym procesem śmierci komórkowej. Prawidłowe nawodnienie, odżywienie i natłuszczenie naskórka ma ogromny wpływ na funkcjonowanie jego bariery ochronnej. Naskórek przesuszony, niedotleniony i niedostatecznie odżywiony, będzie nadmiernie się złuszczał, jego bariera lipidowa będzie miała nieprawidłowy skład chemiczny, a w konsekwencji nie będzie spełniać swojej funkcji ochronnej.Pamiętajmy, że PTS również chroni skórę przed utratą wody, oraz decyduje o elastyczności skóry. Uszkodzenie lub usunięcie płaszcza lipidowego może spowodować spadek elastyczności, plastyczności i odporności skóry.Właściwe pH skóryNie bez znaczenia dla funkcjonowania bariery ochronnej ma również pH w warstwie żywej naskórka, które powinno wnosić 7,2 do 7,4 natomiast prawidłowe pH na powierzchni, może wahać się od 4,0 do 5,5. Każde odchylenie od jego prawidłowych wartości ma niebagatelny wpływ na funkcjonowanie całego naskórka, ale też, każde uszkodzenie bariery ochronnej powoduje zmiany poziomu pH. Należy pamiętać, że podwyższenie pH w stronę zasadowego, może prowadzić do podatności na zakażenia mikrobiologiczne. Dlatego bardzo ważne jest stosowanie produktów o prawidłowym pH, przede wszystkim kosmetyków myjących, ale także pielęgnacyjnych. Idealnym rozwiązaniem mogą być kosmetyki pro i prebiotyczne, które wspomagają mikroflorę skóry.W świetle powyższych faktów nie można mieć wątpliwości, że ochrona bariery naskórkowej jest nie tylko istotna, lecz wręcz niezbędna dla utrzymania zdrowia i równowagi skóry. Warstwa rogowa pełni nieocenioną rolę w zapobieganiu utracie wody oraz ochronie przed czynnikami zewnętrznymi, takimi jak promieniowanie UV czy zanieczyszczenia środowiskowe. Kluczowe jest również zachowanie odpowiedniego pH naskórka, które wpływa na funkcjonowanie jego barierowych mechanizmów. Lipidy, w tym ceramidy, odgrywają istotną rolę w zapewnieniu integralności bariery naskórkowej, a proces keratynizacji gwarantuje jej ciągłą regenerację.W związku z powyższym, należy pamiętać o konieczności dbania o barierę ochronną naskórka poprzez stosowanie odpowiednich produktów pielęgnacyjnych, unikanie czynników drażniących oraz utrzymanie zdrowego stylu życia. Tylko w ten sposób skórze zostanie zapewniona optymalna ochrona i zdrowy wygląd na długie lata.