Nanotechnologia w stosowaniu retinolu
Z tego artykułu dowiesz się:

• o skutkach ubocznych w stosowaniu retinolu,
• nowych regulacjach UE dotyczących stosowania retinolu,
• o zastosowaniu nanonośników w preparatach z retinolem.

Czy nanotechnologia jest rozwiązaniem na ograniczenia Unii Europejskiej w stosowaniu wysokich stężeń retinolu? Retinol to jeden z najbardziej cenionych składników w kosmetyce, ze względu na swoje właściwości wspierające działania przeciwtrądzikowe, przeciwstarzeniowe i szeroki zakres możliwości poprawy wyglądu skóry. Jego skuteczność jest dobrze udokumentowana, dlatego chętnie stosuje się go w produktach do pielęgnacji skóry. Ta pochodna witaminy A to także jedna z najlepiej przebadanych przez naukowców substancji.
Właśnie dlatego, pomimo tak doskonałych właściwości, profesjonaliści zwracają uwagę na potencjalne działania niepożądane przy wysokich stężeniach retinolu, takie jak podrażnienia, zaczerwienienia i łuszczenie skóry.
Skutki uboczne
Nawet jeżeli nie dojdzie do widocznych reakcji ubocznych, to zbyt długie lub zanadto intensywne stosowanie produktów z retinolem lub jego pochodnymi może prowadzić do zaburzenia integralności bariery naskórkowej i płaszcza wodno-lipidowego. Z całym więc bagażem korzyści, jaki możemy zyskać poprzez stosowanie retinolu w przypadku wielu dermatoz, jesteśmy także narażeni na skutki uboczne. Reakcje na miejscowo stosowane retinoidy są na ogół zależne od dawki i objawiają się jako „retinoidowe zapalenie skóry” lub jej podrażnienie w miejscu aplikacji.
W badaniach mających na celu wyznaczenie możliwie bezpiecznej dawki – która działałaby na organizm stymulująco, ale nie drażniąco – najczęściej pojawia się stężenie 0,3 proc. retinolu. Biorąc pod uwagę coraz większą liczbę doniesień o nadużyciach w stosowaniu retinolu i jego pochodnych oraz ich negatywnych skutkach, a także dane o skuteczności retinolu w stężeniach poniżej 0,3 proc., Unia Europejska wraz z innymi częściami świata podjęła kroki o ograniczeniu stosowania retinolu w preparatach kosmetycznych.
Nowe regulacje prawne
W Unii Europejskiej ten związek chemiczny jest regulowany przez Rozporządzenie nr 1223/2009 dotyczące produktów kosmetycznych. Retinol i jego pochodne są klasyfikowane jako substancje aktywne, których stężenie w kosmetykach podlega ścisłym limitom. W produktach przeznaczonych do stosowania na skórę twarzy i dłoni maksymalne dozwolone stężenie wynosi 0,3 proc.
Regulacje te mają na celu minimalizowanie ryzyka związanego z drażniącym działaniem retinolu, zwłaszcza u osób o wrażliwej skórze.
Czy jest to dobra czy zła decyzja – trudno powiedzieć. Biorąc pod uwagę mnogość nadużyć, można powiedzieć, że ograniczenia zmniejszą liczbę przypadków „retinoidowego zapalenia skóry”. Jednak zdaniem kosmetologów, którzy świadomie wprowadzają składniki aktywne do pielęgnacji, zmniejszenie możliwego stężenia retinolu może oznaczać słabsze efekty zabiegowe. Czy należy się tego obawiać?
W odpowiedzi na te wyzwania, nanotechnologia oferuje innowacyjne rozwiązania, które mogą zwiększyć skuteczność produktów zawierających retinol, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa wobec skóry. Ograniczenia skłoniły naukowców i przemysł kosmetyczny do poszukiwania alternatywnych metod dostarczania retinolu, które minimalizowałyby ryzyko działań niepożądanych, a jednocześnie zachowywałyby jego skuteczność.
Rozwiązania z dziedziny nanotechnologii stosujemy nie tylko w celu zwiększenia stopnia przenikania składnika aktywnego, ale także w celu poprawy jego stabilności chemicznej i fotochemicznej, zmodyfikowania sposobu jego uwalniania z preparatu i osiągnięcia zadowalającej skuteczności przy minimalnym podrażnieniu skóry. Tak więc kierując się nauką, pamiętajmy, że nie zawsze łatwa i szybka penetracja jest wskazana.
Nanotechnologia wspomaga przyswojenie składnika aktywnego w oczekiwanym czasie (nie zawsze oznacza to szybsze tempo) i doprowadzenia go do oczekiwanego miejsca (znów, nie zawsze musi być to głęboko w warstwy skóry). Jednym z najważniejszych zastosowań nanotechnologii w kosmetykach z retinolem jest wykorzystanie nanonośników, takich jak liposomy, nanosfery i nanokapsułki. Te nanostruktury mogą poprawić biodostępność i skuteczność retinolu, jednocześnie minimalizując ryzyko podrażnień.
Liposomy mogą enkapsulować retinol, chroniąc go przed degradacją i kontrolując jego uwalnianie. Dzięki temu może on być dostarczany do głębszych warstw skóry w sposób bardziej kontrolowany. Nanosfery mogą być używane do kontrolowanego uwalniania retinolu. Ich małe rozmiary pozwalają na głębszą penetrację skóry, co zwiększa jego skuteczność. Nanokapsułki, które mogą zawierać retinol wewnątrz swojego rdzenia, zapewniają ochronę przed czynnikami zewnętrznymi i jego kontrolowane uwalnianie. Niezwykle ciekawe stały się preparaty oparte na lipidach, polimerach i innych nanosystemach, jak dendrymery, fulereny i nanokryształy.
Systemy dostarczania składników aktywnych oparte na lipidach, takich jak stałe nanocząstki lipidowe (SLN), nanostrukturalne nośniki lipidowe (NLC), liposomy i nanoemulsje, są uważane za korzystniejsze w porównaniu z innymi nanosystemami ze względu na ich niską toksyczność, wysoką pojemność i biodegradowalność.
Naukowcy opracowali SLN z 0,5 proc. retinolu, a następnie włączyli je do preparatów żelowych. Wyniki badań w zakresie przenikania i podrażnienia skóry in vivo były tak korzystne, że zarekomendowano SLN jako bezpieczne nośniki do miejscowego podawania retinolu. Inna grupa badaczy opracowała krem zawierający nanocząsteczki lipidowe z retinolem w stężeniach 0,1 proc. i 0,3 proc. Badania potwierdziły ich korzystne właściwości, takie jak lepsza penetracja, niski profil podrażnień i zwiększona grubość naskórka.
Jak więc wynika z badań, nawet niskie stężenia retinolu – ale inkorporowane w odpowiedni nośnik – mogą być skuteczne, jednocześnie minimalizując ryzyko podrażnień. Zastosowanie nanonośników w kosmetykach z retinolem może zatem przynieść wiele korzyści.
Zwiększona skuteczność za pośrednictwem nanonośników, które poprawią penetrację retinolu przez barierę skórną, zwiększa jego biodostępność i efektywność działania. Z kolei zmniejszone ryzyko podrażnień zachodzi dzięki kontrolowanemu uwalnianiu retinolu. Na taką kontrolę pozwalają nośniki o formie dendrymerów. Ochrona przed degradacją retinolu jest możliwa w przypadku cyklodekstryn, które mogą chronić surowiec, wydłużając jego trwałość i skuteczność.
Wysokie stężenia retinolu mogą powodować wiele działań niepożądanych, co stanowi wyzwanie dla przemysłu kosmetycznego. Jednak rozwój nanotechnologii oferuje obiecujące rozwiązania, które mogą zwiększyć skuteczność i bezpieczeństwo produktów zawierających retinol. Zastosowanie nanonośników pozwala na kontrolowane uwalnianie retinolu, zwiększając jego biodostępność i zmniejszając ryzyko podrażnień.
Dzięki temu możliwe jest tworzenie bardziej efektywnych i bezpiecznych kosmetyków, które spełniają zarówno wymagania regulacyjne, jak i oczekiwania konsumentów w stosunku do skuteczności terapii retinolowych. Nowe ograniczenia nie muszą więc budzić obaw wśród kosmetologów.