Komentarz do komunikatu Ministerstwa Zdrowia

Komunikat Ministerstwa Zdrowia z dnia 23.01.2026 r. (sygn. RKLU.81223.2.2026.BB) oraz stanowisko z dnia 22.01.2026 r. (RKLU.81223.26.2025.BB), stanowi reakcję na zapytania dotyczące uprawnień do wykonywania procedur medycyny estetyczno-naprawczej, dawniej określanej jako medycyna estetyczna. Dokument o charakterze informacyjnym, precyzuje stanowisko resortu zdrowia w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, w szczególności ustawę o zawodach lekarza i lekarza dentysty (dalej „ustawa”) oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie umiejętności zawodowych lekarzy i lekarzy dentystów (dalej „rozporządzenie”).

Zgodnie z komunikatem, procedury medycyny estetyczno-naprawczej mogą być wykonywane wyłącznie przez lekarzy posiadających prawo wykonywania zawodu na czas nieokreślony. Dotyczy to w szczególności specjalistów w dziedzinie dermatologii i wenerologii oraz chirurgii plastycznej, a także innych lekarzy i lekarzy dentystów po odbyciu dodatkowych szkoleń i uzyskaniu certyfikatu umiejętności zawodowej o kodzie 028.

Rozporządzenie określa rodzaje umiejętności, w których lekarze mogą uzyskać certyfikat.

Z punktu widzenia systemowego, akt ten nie kreuje zakazu wykonywania określonych czynności przez osoby niebędące lekarzami, a potwierdza, że lekarz posiadający taki certyfikat nabył określone kompetencje w toku kształcenia podyplomowego. Akt ten jednoznacznie dotyczy wyłącznie lekarzy i lekarzy dentystów oraz reguluje wewnętrzny system potwierdzania ich kwalifikacji.

Rozporządzenie nie zawiera normy generalnej zakazującej innym osobom wykonywania określonych czynności estetycznych. Zakres przedmiotowy rozporządzenia ogranicza się do sfery wykonywania zawodu lekarza i nie stanowi samoistnej podstawy do penalizacji lub ograniczenia działalności kosmetologów.

Z punktu widzenia wykładni systemowej należy podkreślić, że akt wykonawczy nie może rozszerzać ograniczeń wynikających z ustawy ani wprowadzać nowych zakazów wobec podmiotów, które nie są jego adresatami.

Komunikat podkreśla, że procedury w nim wskazane stanowią świadczenia zdrowotne w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, jako działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia. Wymaga to przeprowadzenia badania przedmiotowego i podmiotowego, diagnostyki, wykluczenia przeciwwskazań, prowadzenia dokumentacji medycznej oraz umiejętności leczenia powikłań.

Treść komunikatu polega na uznaniu medycyny estetyczno-naprawczej za regulowaną umiejętność zawodową. Komunikat rozszerza to na procedury iniekcyjne i z użyciem urządzeń medycznych.

Normatywne rozumienie medycyny estetyczno-naprawczej

Kluczowe znaczenie ma pojęcie „świadczenia zdrowotnego”, które obejmuje działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia.

Argumentacja prezentowana w komunikacie Ministra Zdrowia zmierza do szerokiego utożsamienia procedur estetycznych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych. Taka wykładnia może budzić wątpliwości z punktu widzenia zasady proporcjonalności. Nie każda procedura estetyczna wiąże się z porównywalnym ryzykiem dla zdrowia, a zakres ingerencji w organizm pacjenta bywa zróżnicowany.

Ustawa ani żaden akt normatywny nie zawiera legalnej definicji „medycyny estetycznej” ani „medycyny estetyczno‑naprawczej”. Kwalifikacja określonych czynności do kategorii świadczeń zdrowotnych wymaga każdorazowej oceny ich charakteru, stopnia ingerencji w organizm człowieka oraz celu, jakiemu służą.

Z perspektywy wykładni literalnej i systemowej nie wszystkie czynności poprawiające wygląd zewnętrzny muszą przesądzać o udzielaniu świadczenia zdrowotnego. W szczególności czynności o charakterze powierzchownym, pielęgnacyjnym lub estetycznym, które nie są ukierunkowane na proces leczenia, nie zawsze mieszczą się w pojęciu świadczenia zdrowotnego w rozumieniu ustawy.

Komunikat nie stanowi źródła prawa

W systemie źródeł prawa w Polsce, komunikat nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa są Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Komunikaty ministrów nie zostały ujęte w tym katalogu. Oznacza to, że komunikat Ministra Zdrowia nie ma charakteru normatywnego i nie może samodzielnie kształtować praw ani obowiązków adresatów.

Jako akt administracji centralnej ma charakter interpretacyjny, nie prawotwórczy, i nie wiąże sądów ani obywateli w sposób bezpośredni. Może służyć jako wskazówka w postępowaniach, lecz jego wpływ na toczące się sprawy sądowe jest ograniczony, a ich znaczenie ogranicza się do funkcji pomocniczej w procesie wykładni prawa.

Istotne jest, że komunikat nie może zastępować ustawy ani rozporządzenia, ani też wprowadzać nowych ograniczeń w wykonywaniu działalności zawodowej.

W przypadku bieżących spraw sądowych komunikat nie wpływa na bieg postępowań retroaktywnie.

Wyzwania legislacyjne i problemy regulacyjne

Brak dedykowanej ustawy regulującej zawód kosmetologa stanowi lukę prawną. Kosmetologia nie jest zawodem medycznym w rozumieniu ustawy o zawodach lekarza, lecz programy kształcenia na kierunku kosmetologia obejmują wiedzę z zakresu anatomii, fizjologii skóry, stosowania substancji kosmetycznych i urządzeń.

Komunikat Ministra Zdrowia należy odczytywać jako próbę uporządkowania praktyki rynkowej i wskazania obszarów, które w ocenie organu wymagają kwalifikacji lekarskich. Z prawnego punktu widzenia komunikat nie rozstrzyga sporów kompetencyjnych i nie przesądza o bezprawności konkretnych działań kosmetologów.

Szeroka reakcja na wydany komunikat wskazuje na potrzebę zrównoważonego podejścia, które uwzględniłoby kompetencje kosmetologów w zakresie zabiegów estetycznych o niskim ryzyku.

Komentarza udzielił na prośbę BEAUTY FORUM mec. Igor Krawczykowski

Adwokat Igor Krawczykowski

Kancelaria Adwokacka w Gdańsku

Ul. Jana Uphagena 14

80-237 Gdańsk

[email protected]