Z tego artykułu dowiesz się:

• jakie zastosowanie ma witamina C,
• jaki jest potencjał antyoksydacyjny,
• jak witamina C wpływa na skórę.

Witamina C odgrywa istotną rolę w fizjologii człowieka. Jako osobna substancja została odkryta podczas badań nad przyczynami i leczeniem szkorbutu. Znana też powszechnie jako kwas askorbinowy, jej funkcja biochemiczna jest związana głównie z aktywnością red-oks.Charakteryzuje się łatwym utlenianiem, podczas którego uwalnia elektrony w roztworze wodnym, dlatego też może działać jako rozpuszczalny w wodzie przeciwutleniacz, usuwający reaktywne formy tlenu (z ang. Reactive oxygen species, ROS).Co ważne, witamina C pełni istotną funkcję również jako kofaktor, który wspomaga aktywność katalityczną poprzez redukcję jonów metali w miejscu aktywnym enzymu. Dokładniej mówiąc – odgrywa rolę kofaktora niektórych metaloenzymów, takich jak dioksygenazy, zależnych od 2-oksoglutaranu.Pełni również inne istotne funkcje dla fizjologii komórki i zdrowia ludzkiego, takie jak utrzymywanie bioaktywnych cząsteczek w stanie zredukowanym. Witamina C to silny przeciwutleniacz o wielu zastosowaniach w dziedzinie kosmetycznej i farmaceutycznej.Z drugiej strony, stosowanie witaminy C ma pewne ograniczenia, ponieważ jest łatwo utleniana i trudna do wchłonięcia przez skórę. Stąd największe wyzwanie w wykorzystaniu kwasu askorbinowego to utrzymanie jego stabilności i poprawa biodostępności. W tym celu opracowano kilka strategii, m.in. kontrolowanie poziomu tlenu podczas formulacji i przechowywania, niskie pH czy zmniejszenie zawartości wody w preparacie. Co więcej, obiecujące wydają się także wykorzystanie pochodnych witaminy C oraz rozwój nanotechnologii.Witamina C i jej pochodneWitamina C jest bardzo podatna na utlenianie, szczególnie w środowisku wodnym, co wiąże się z jej niestabilnością. Szybkość rozkładu AA jest zależna od pH w roztworze wodnym. Kwas askorbinowy jest związkiem hydrofilowym i cechuje się ograniczonym wchłanianiem przez skórę. W eksperymencie z użyciem wyciętej skóry bezwłosej myszy szybkość przenikania kwasu askorbinowego przez skórę z usuniętą warstwą rogową wzrosła około 10 razy w porównaniu z nienaruszoną skórą, można zatem przyjąć, że główną barierą wchłaniania kwasu askorbinowego przez nią jest warstwa rogowa naskórka.Co za tym idzie, praktykowane jest stosowanie pochodnych witaminy C o większej stabilności, a w konsekwencji – skuteczności. Powszechnie wykorzystywane pochodne chemiczne witaminy C to glukozyd kwasu askorbinowego czy pochodne lipofilowe kwasu askorbinowego, takie jak palmitoilowana bądź etylowa. Inną formą poprawy biodostępności witaminy C dla komórek skóry i jej stabilności jest zamknięcie jej w nośnikach, np. w elastycznych liposomach.Potencjał antyoksydacyjnyBiorąc pod uwagę, iż stres oksydacyjny stanowi jedną z głównych przyczyn starzenia się – w tym oczywiście także skóry – przeciwutleniacze mają duży potencjał do wykorzystania w branży dermatologicznej i kosmetologicznej. Kluczowe jest w tym przypadku wykorzystanie cząsteczek o charakterze przeciwutleniacza, działających synergistycznie, o niepowielających się mechanizmach działania oraz chroniących różne kompartmenty komórkowe i pozakomórkowe – np. hydrofilowej witaminy C, aby chronić kompartmenty wodne, oraz lipofilowej witaminy E, aby zabezpieczyć struktury lipidowe.Co ciekawe, po procesie utleniania witamina E może zostać zregenerowana w błonie komórkowej przez witaminę C. Stąd też wskazane jest łączenie tych witamin w preparatach. Dotyczy to również ich pochodnych, np. zestryfikowanych, które w komórce uwalniają się do wolnych form.Działanie witaminy C na skóręWiadomo, że kwas askorbinowy wpływa na wiele etapów produkcji kolagenu. Jest niezbędnym kofaktorem hydroksylazy prolilowej i hydroksylazy lizylowej. Kwas askorbinowy odgrywa kluczową rolę w modyfikacjach post-translacyjnych kolagenu. Zaobserwowano także, że witamina C stymuluje transkrypcję genów prokolagenu I i III. Wykazano, iż poziom kwasu askorbinowego w komórkach skóry jest ściśle związany z ilościową i strukturalną integralnością kolagenu skórnego, a niedobór witaminy C powoduje starzenie się skóry.Wykonano kilka badań klinicznych, mających wykazać, czy miejscowe stosowanie AA może zwiększyć poziom kolagenu w skórze. W badaniu klinicznym z pojedynczą ślepą próbą, randomizowanym, kontrolowanym placebo przez sześć miesięcy stosowano emulsję zawierającą 5 proc. kwasu askorbinowego. Wykazano zwiększenie poziomu kolagenu typu I i III na etapie ekspresji genów, natomiast nie zaobserwowano znaczących różnic w poziomie białka pomiędzy grupą placebo a stosującą kwas askorbinowy.W kolejnym badaniu klinicznym ponownie podawano krem z 5 procentami kwasu askorbinowego w celu oceny poziomu pro-kolagenu w skórze. Analiza statystyczna wszystkich osób, które stosowały krem z 5 procentami kwasu askorbinowego, nie wykazała znaczącego wzrostu poziomu prokolagenu w porównaniu z wartością wyjściową przed leczeniem. Badani zostali jednakże podzieleni na grupę z niskim wyjściowym poziomem prokolagenu I i tę z wysokim poziomem. Pierwsza z nich wykazała znaczny wzrost poziomu prokolagenu I przy aplikacji kremu z kwasem askorbinowym.Badania te sugerują, że AA pomaga zwiększyć kolagen w skórze, szczególnie lub tylko wtedy, gdy brakuje witaminy C lub kolagenu. Po miejscowym podaniu kwasu askorbinowego uzyskano pozytywne wyniki w kontekście badania poprawy oznak starzenia się skóry. Wykazano, że miejscowe stosowanie kwasu askorbinowego łagodzi objawy starzenia się skóry. W randomizowanym, podwójnie ślepym, kontrolowanym placebo badaniu miejscowym stosowanie 5-procentowego kremu z witaminą C na wystawioną na słońce skórę przez sześć miesięcy znacznie zmniejszyło głębokie bruzdy i poprawiło ultrastrukturę skóry w porównaniu z innym preparatem.Kwas askorbinowy jest jednym z najczęściej spotykanych składników produktów do pielęgnacji o właściwościach rozjaśniających skórę. W badaniu uwzględniającym skórę fotostarzejącą się, w ramach którego przez dwa tygodnie na połowę twarzy stosowano miejscowo witaminę C w połączeniu z jonoforezą, zaobserwowano poprawę przebarwień i szorstkości powierzchni w porównaniu z kontrolą (drugą częścią twarzy).Podsumowując, miejscowa suplementacja witaminy C jest jedną z atrakcyjnych strategii przeciwdziałania starzeniu się skóry. Należy jednak zwrócić uwagę na modyfikacje kwasu askorbinowego oraz formę zamknięcia, np. w nanonośnikach. 

CZYTAJ POZOSTAŁE CZĘŚCI SERII

Składniki pod lupą cz. 1 – koenzym

Składniki pod lupą cz. 2 – kurkumina 

Składniki pod lupą cz. 4 – niacynamid

Składniki pod lupą cz. 5 – krocyna

Składniki pod lupą cz. 6 – probiotyki i lizaty bakteryjne

Składniki pod lupą cz. 7 – retinol i pochodne

Składniki pod lupą cz.8 – senolityki