Z tego artykułu dowiesz się:

• czym jest dysmorfia ciała,
• jakie są wzorce zachowań przy dysmorfii ciała,
• co możesz zrobić w przypadku osoby dotkniętej dysmorfią ciała.

Pracując w branży beauty, codziennie spotykasz klientki niezadowolone ze swojego wyglądu. Większość z nich ma realistyczne oczekiwania i po zabiegu wychodzi usatysfakcjonowana. Są jednak osoby, których nie uszczęśliwi żaden efekt, bo problem tkwi nie w ich wyglądzie, lecz w sposobie jego postrzegania. Mowa o dysmorfii ciała, zaburzeniu, które dotyka nawet co piątą osobę zgłaszającą się na zabiegi estetyczne.

Czym jest dysmorfia ciała?

Cielesne zaburzenie dysmorficzne (body dysmorphic disorder – BDD) to uporczywe zaabsorbowanie jednym lub kilkoma postrzeganymi defektami wyglądu, które są niezauważalne lub tylko nieznacznie zauważalne dla innych. Osoba dotknięta tym zaburzeniem widzi w lustrze coś zupełnie innego niż otoczenie. Drobna asymetria brwi staje się dla niej „potwornością”, delikatna zmarszczka – „głęboką bruzdą szpecącą twarz”. Te przekonania nie są chwilowym kaprysem – towarzyszą choremu niemal przez cały czas i powodują realne cierpienie.

BDD zaliczane jest do zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Oznacza to, że myśli o wyglądzie mają charakter natrętny, a towarzyszą im przymusowe zachowania: wielokrotne przeglądanie się w lustrze, porównywanie się z innymi, nadmierne kamuflowanie „wady” lub całkowite unikanie sytuacji społecznych.

Te przekonania nie są chwilowym kaprysem – towarzyszą choremu niemal przez cały czas i powodują realne cierpienie.

Skala problemu

Badania pokazują, że BDD występuje u około 2 proc. ogólnej populacji. Jednak wśród osób zgłaszających się do gabinetów medycyny estetycznej i chirurgii plastycznej odsetek ten sięga nawet 12–19 proc. To oznacza, że statystycznie co piąta lub szósta klientka zabiegu estetycznego może zmagać się z tym zaburzeniem.

Objawy najczęściej pojawiają się w okresie dojrzewania, choć pełny obraz kliniczny rozwija się stopniowo. Niepokojące jest to, że od wystąpienia pierwszych symptomów do szukania pomocy mija przeciętnie 10–15 lat. W tym czasie osoby z BDD często przechodzą przez liczne zabiegi, które nie przynoszą im ulgi.

Sygnały ostrzegawcze

Jako specjalistka branży beauty możesz zauważyć pewne charakterystyczne wzorce zachowań. Klientka z BDD często wskazuje na „defekty”, których nie jesteś w stanie dostrzec nawet po dokładnym przyjrzeniu się. Jej obawy koncentrują się najczęściej na twarzy – skórze, nosie, włosach, oczach, zębach czy ogólnym wyglądzie. Może wielokrotnie wracać z tym samym problemem, prosząc o kolejne korekty, mimo zadowalających efektów poprzednich zabiegów.

Jej obawy koncentrują się najczęściej na twarzy – skórze, nosie, włosach, oczach, zębach czy ogólnym wyglądzie.

Charakterystyczne jest także ciągłe porównywanie się z innymi osobami – celebrytkami, modelkami, a nawet przypadkowymi kobietami. Klientka może unikać spojrzenia w lustro w Twoim gabinecie lub przeciwnie – nie być w stanie oderwać od niego wzroku. Często stosuje wyszukane techniki maskowania „wady”: specyficzny makijaż, fryzurę, ubrania.

Niepokojące powinno być również wyraźne unikanie sytuacji społecznych z powodu wyglądu: rezygnacja z wyjścia na basen, siłowni czy nawet spotkań towarzyskich. Osoba z BDD może też wyrażać przekonanie, że inni ludzie zwracają uwagę na jej „defekt”, komentują go lub oceniają.

Dlaczego to ważne?

Wykonanie zabiegu u osoby z nierozpoznanym BDD najczęściej nie przynosi oczekiwanego efektu. Klientka pozostaje niezadowolona niezależnie od jakości wykonania procedury. Co więcej, może przenieść swoją obsesję na inny obszar ciała lub oskarżać specjalistę o błąd. Kolejne zabiegi nie tylko nie pomagają, lecz także mogą pogłębiać cierpienie psychiczne.

BDD wiąże się również z wysokim ryzykiem zachowań samobójczych, szczególnie gdy współwystępują z nimi objawy depresyjne. Dlatego tak istotne jest, aby osoby z tym zaburzeniem trafiły pod właściwą opiekę.

Co możesz zrobić?

Twoją rolą nie jest stawianie diagnozy – to zadanie dla psychiatry lub psychologa klinicznego. Możesz jednak zachować czujność i w przypadku wątpliwości delikatnie zasugerować konsultację ze specjalistą zdrowia psychicznego. Warto pamiętać, że skuteczną metodą leczenia BDD jest psychoterapia poznawczo-behawioralna oraz farmakoterapia, nie zabiegi estetyczne.

Skuteczną metodą leczenia BDD jest psychoterapia poznawczo-behawioralna oraz farmakoterapia, nie zabiegi estetyczne.

Odmowa wykonania zabiegu u osoby, co do której masz poważne wątpliwości, nie jest brakiem profesjonalizmu – jest jego przejawem. To akt troski o prawdziwe dobro klientki.