Z tego artykułu dowiesz się:

• czym jest dieta przeciwzapalna,
• o wpływie indeksu glikemicznego na nasilenie zmian trądzikowych,
• o roli kwasów omega-3, probiotyków i polifenoli.

Trądzik jest przewlekłą chorobą zapalną skóry o wieloczynnikowej etiologii, w której kluczową rolę odgrywają czynniki hormonalne, genetyczne, mikrobiologiczne oraz środowiskowe. W ostatnich latach coraz więcej badań naukowych wskazuje jednak na istotny wpływ stylu życia, a w szczególności sposobu żywienia, na przebieg i nasilenie zmian trądzikowych.Dieta przeciwzapalna staje się coraz częściej elementem terapii wspomagającej, uzupełniając leczenie dermatologiczne i działania podejmowane w gabinecie kosmetologicznym.Dieta przeciwzapalna nie jest jedną, ściśle określoną dietą eliminacyjną, lecz modelem żywienia, którego głównym celem jest ograniczenie przewlekłego stanu zapalnego oraz stresu oksydacyjnego w organizmie. Opiera się na produktach naturalnych, o niskim ładunku glikemicznym i wysokiej gęstości odżywczej, bogatych w witaminy, składniki mineralne oraz związki bioaktywne, przy jednoczesnym ograniczeniu żywności wysoko przetworzonej, cukrów prostych, tłuszczów trans oraz nadmiaru kwasów tłuszczowych omega-6.Opiera się na produktach naturalnych, o niskim ładunku glikemicznym i wysokiej gęstości odżywczej, bogatych w witaminy, składniki mineralne oraz związki bioaktywne.Z punktu widzenia zdrowia skóry dieta przeciwzapalna wpływa na wiele kluczowych mechanizmów: modulację odpowiedzi immunologicznej, regulację gospodarki hormonalnej, poprawę funkcjonowania bariery jelitowej oraz wsparcie mikrobioty jelitowej. Wszystkie te procesy mają bezpośrednie znaczenie w patogenezie trądziku, zarówno pospolitego, jak i trądziku osób dorosłych.Wpływ indeksu glikemicznego na nasilenie zmian trądzikowychJednym z najlepiej udokumentowanych czynników żywieniowych wpływających na trądzik jest indeks glikemiczny diety. Spożywanie produktów o wysokim indeksie glikemicznym prowadzi do gwałtownych wzrostów stężenia glukozy i insuliny we krwi. Przewlekła hiperinsulinemia sprzyja zwiększonej produkcji insulinopodobnego czynnika wzrostu IGF-1, który stymuluje proliferację keratynocytów oraz nasila aktywność gruczołów łojowych. W konsekwencji dochodzi do zwiększonej produkcji sebum, hiperkeratynizacji ujść mieszków włosowych oraz rozwoju stanu zapalnego.Dieta oparta na produktach o niskim i umiarkowanym indeksie glikemicznym sprzyja stabilizacji gospodarki węglowodanowej i hormonalnej. W praktyce oznacza to ograniczenie produktów takich, jak: białe pieczywo, słodycze, napoje słodzone, płatki śniadaniowe o wysokim stopniu przetworzenia czy słodkie przekąski. W ich miejsce warto wprowadzić pełnoziarniste produkty zbożowe (kasza gryczana, pęczak, brązowy ryż, płatki owsiane), warzywa, szczególnie zielone i krzyżowe, rośliny strączkowe i owoce o niskim indeksie glikemicznym, takie jak jagody, maliny czy jabłka. Badania wskazują, że dieta o niskim indeksie glikemicznym może prowadzić do zmniejszenia liczby i nasilenia zmian trądzikowych, co ma istotne znaczenie w pracy kosmetologa z pacjentem problematycznym.Rola kwasów omega-3, probiotyków i polifenoliKwasy tłuszczowe omega-3, przede wszystkim EPA i DHA, wykazują silne działanie przeciwzapalne poprzez modulację syntezy eikozanoidów i ograniczenie produkcji cytokin prozapalnych. W kontekście trądziku ich znaczenie polega na zmniejszeniu stanu zapalnego w obrębie mieszków włosowych oraz potencjalnym wpływie na regulację wydzielania sebum. Do najlepszych źródeł kwasów omega-3 w diecie należą tłuste ryby morskie, takie jak: łosoś, makrela, sardynki i śledź, siemię lniane i olej lniany, nasiona chia oraz orzechy włoskie. Regularne włączanie tych produktów do diety może wspierać terapię skóry trądzikowej oraz poprawiać jej elastyczność i poziom nawilżenia.Do najlepszych źródeł kwasów omega-3 w diecie należą tłuste ryby morskie, takie jak: łosoś, makrela, sardynki i śledź, siemię lniane i olej lniany, nasiona chia oraz orzechy włoskie.Coraz więcej uwagi poświęca się również osi jelito-skóra. Zaburzenia mikrobioty jelitowej mogą prowadzić do zwiększonej przepuszczalności bariery jelitowej, aktywacji układu immunologicznego i nasilonej odpowiedzi zapalnej, co może manifestować się również w obrębie skóry. Probiotyki, poprzez modulację składu mikrobioty, mogą pośrednio wpływać na redukcję zmian trądzikowych oraz poprawę funkcjonowania bariery skórnej. Naturalne źródła probiotyków w diecie to m.in. fermentowane produkty mleczne, takie jak kefir i jogurt naturalny oraz kiszonki: kapusta kiszona, ogórki kiszone czy kimchi. Należy jednak pamiętać, że produkty spożywcze, choć wspierają zdrowie jelit, nie mogą zastępować preparatów z konkretnymi szczepami bakterii i w przypadku konieczności ich przyjmowania nie mogą być stosowane zamiennie.Polifenole stanowią kolejną istotną grupę związków bioaktywnych w diecie przeciwzapalnej. Wykazują silne właściwości antyoksydacyjne, neutralizując wolne rodniki i ograniczając stres oksydacyjny, który odgrywa istotną rolę w patogenezie trądziku. Dodatkowo niektóre polifenole mają działanie antybakteryjne wobec Cutibacterium acnes, która stanowi jedną z przyczyn nasilonych zmian trądzikowych. Do produktów szczególnie bogatych w polifenole należą: owoce jagodowe (borówki, aronia, maliny), zielona herbata (najwięcej polifenoli zawiera matcha), kakao i gorzka czekolada o wysokiej zawartości kakao, oliwa z oliwek extra virgin oraz warzywa o intensywnym zabarwieniu.Do produktów szczególnie bogatych w polifenole należą: owoce jagodowe (borówki, aronia, maliny), zielona herbata (najwięcej polifenoli zawiera matcha), kakao i gorzka czekolada o wysokiej zawartości kakao, oliwa z oliwek extra virgin oraz warzywa o intensywnym zabarwieniu.Dieta przeciwzapalna stanowi ważny element holistycznego podejścia do terapii trądziku. Odpowiednio skomponowany model żywienia, uwzględniający niski indeks glikemiczny, właściwą podaż kwasów omega-3, probiotyków oraz polifenoli, może realnie wspierać redukcję stanu zapalnego, poprawę funkcjonowania bariery skórnej oraz ogólną kondycję skóry. Dla kosmetologów wiedza z zakresu dietetyki przeciwzapalnej stanowi cenne narzędzie wspierające pracę z pacjentem i pozwala na bardziej kompleksowe, interdyscyplinarne podejście do problemu trądziku.