Z tego artykułu dowiesz się:

• jaki jest stan prawny zabiegów medycyny estetycznej,
• jakie skutki powodują błędy w tej branży,
• jak spełnić obowiązek informacyjny wobec klienta.

Żyjemy w czasach, w których korzystanie z zabiegów kosmetycznych przeszło do porządku dziennego. Dziś nikogo już nie dziwi, że z rozwiązań tych korzystają nie tylko osoby pragnące zatrzymać młodość na dłużej, ale także coraz młodsze pokolenia pragnące nieco opóźnić proces starzenia i odwrócić jego objawy. Pytanie, jakie konsekwencje może ponieść osoba wykonująca usługę w przypadku popełnienia błędu?Zabiegi kosmetyczne mogą być wykonywane zarówno przez kosmetyczki, kosmetologów, czy przez lekarzy. Te dwie ostatnie grupy zawodowe często świadczą usługi z zakresu medycyny estetycznej i mimo rosnącego zapotrzebowania na takie usługi nie powstała jak dotąd regulacja prawna, która ograniczałaby możliwość wykonywania tego typu zabiegów do przedstawicieli konkretnej grupy zawodowej. Co istotne, wraz z popularyzacją usług medycyny estetycznej doszło do wzrostu liczby spraw dotyczących odpowiedzialności prawnej za niewłaściwie wykonany zabieg.Należy pamiętać, że niezależnie od tego, kto wykonuje taki zabieg, może on zostać pociągnięty do odpowiedzialności cywilnej lub karnej. Natomiast lekarz wykonujący zabieg medycyny estetycznej może narazić się również na odpowiedzialność dyscyplinarną. Decydując się na świadczenie usług w zakresie medycyny estetycznej, należy być świadomym ryzyka odpowiedzialności prawnej i dążyć do jego ograniczenia. Obecny stan prawny pozwala przyjąć, że zabiegi medycyny estetycznej znajdują się pomiędzy zabiegami medycznymi a kosmetycznymi. Z jednej strony, zgodnie z obecną literą prawa zabiegi te w większości nie muszą być wykonywane przez osoby, które mają wykształcenie medyczne, lecz z drugiej, stosowane do nich standardy zbliżone są do tych z zakresu świadczeń medycznych. Obowiązujące regulacje prawne w tej kwestii wciąż nie są jednolite, a orzecznictwo w tej dziedzinie ewoluuje w miarę pojawiania się nowych spraw sądowych.Skutki błęduOdpowiedź cywilna – odszkodowanie czy zadośćuczynienie, renta? Osoba dotknięta konsekwencjami wadliwie wykonanego zabiegu, w zależności od okoliczności sprawy, domagać się odszkodowania z tytułu poniesionej szkody majątkowej, jak również zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (w przypadku szkody o charakterze niemajątkowym).Pojęcie odszkodowania jest niezwykle szerokie i w swoim zakresie uwzględnia kwotę, jaką realnie ponieśliśmy w związku z błędnie wykonanym zabiegiem. Przykładowo, może to być zwrot kosztów leczenia skutków nieudanego zabiegu, zwrot kosztów wykonania samego zabiegu, jak również inne wydatki, które zostały poniesione w związku z nieudanym zabiegiem, np. utrata wynagrodzenia spowodowana niezdolnością do pracy, koszt opieki ze strony osób trzecich, zakup leków i sprzętu medycznego niezbędnego do powrotu do zdrowia.W przypadku doznania szkody o charakterze niemajątkowym osoba poszkodowana może domagać się wypłaty zadośćuczynienia. To ma charakter jednorazowy, kompensacyjny. Przykładowo, może to być rekompensata w związku z cierpieniem fizycznym i psychicznym lub uszczerbkiem doznanym na zdrowiu. W konsekwencji wypłacona kwota ma za zadanie skompensować poszkodowanemu poniesione cierpienie psychofizyczne, krzywdę i utratę radości życia. Zadaniem instytucji zadośćuczynienia jest więc swoiste przezwyciężenie ujemnych następstw psychofizycznych źle wykonanego zabiegu.W praktyce wysokość zadośćuczynienia zależy od indywidualnego charakteru sprawy oraz różnych czynników trzecich. Z jednej strony, na etapie postępowania przedsądowego, od uznania odpowiedzialności przez gabinet wykonujący zabieg medycyny estetycznej. Z drugiej strony, w przypadku zainicjowania postępowania sądowego, to sąd po zapoznaniu się z materiałem dowodowym ustala wartość zadośćuczynienia i jego zasadność. Czynnikami, które mają wpływ na wysokość zadośćuczynienia, są: okres hospitalizacji poszkodowanego, okres jego rehabilitacji, rozmiar doznanej szkody oraz poniesionego uszczerbku, wiek poszkodowanego, jego sytuacja życiowa po wystąpieniu zdarzenia. Wysokość zadośćuczynienia musi być adekwatna do poniesionej szkody. W skrajnych przypadkach, jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.Odpowiedzialność karnaNależy pamiętać, że odpowiedzialność za niewłaściwie wykonany zabieg rozciąga się również na grunt prawa karnego. W tej kategorii dokonanie wadliwej czynności, która ingeruje w ciało człowieka, może wypełnić znamiona czynu przestępczego. Mogą one zostać zakwalifikowane jako naruszenie nietykalności cielesnej lub – na skutek doznanych obrażeń ciała – spowodowanie uszczerbku na zdrowiu. W skrajnych przypadkach, gdyby w wyniku popełnionego błędu doszło do śmierci klienta, kwalifikacja czynu może przybrać formę nieumyślnego spowodowania śmierci.Co istotne, konsekwencje prawne mogą pojawić się niezależnie od udzielonej przez klienta zgody na wykonanie zabiegu. Oczywiście w przypadku braku uzyskania od klienta odpowiedniej zgody konsekwencje na gruncie prawa karnego są bardziej dotkliwe, ponieważ zdarzenie medyczne może zostać zakwalifikowane jako przestępstwo wykonania zabiegu bez zgody klienta. Choć przywołana norma prawna dotyczy zabiegów leczniczych, w doktrynie zakłada się interpretację rozszerzającą, rozciągającą się także na zabiegi nieterapeutyczne, w tym kosmetyczne. Odpowiedzialność karna może więc dotyczyć zarówno lekarzy, jak i kosmetologów oraz kosmetyczek, a także innych osób, które podejmują się wykonania takich zabiegów.PodsumowanieNiewłaściwie wykonany zabieg pociąga za sobą konsekwencje w sferze odpowiedzialności cywilnej, może także wywołać skutki na gruncie odpowiedzialności karnej. Wykonanie zabiegu z zakresu medycyny estetycznej musi spełniać wymogi tożsame z tymi, jakie obowiązują w przypadku każdego innego świadczenia medycznego. W tym celu osoba wykonująca zabieg, przed przystąpieniem do jego realizacji, winna każdorazowo pozyskać od klienta jego świadomą zgodę. Niestety, świadomość podmiotów wykonujących usługi medycyny estetycznej jest w tym zakresie wciąż niewielka. Zdarzają się przypadki, gdy taka zgoda nigdy nie została odebrana od klienta, co wpływa na zakres odpowiedzialności w przyszłości. Co istotne, brak udzielenia przez klienta świadomej zgody na wykonanie zabiegu przerzuca pełną odpowiedzialność za jego skutki na podmiot wykonujący zabieg, również w przypadku zachowania należytej staranności.Obowiązek informacyjnyProblematyczną kwestią jest również spełnienie obowiązku informacyjnego względem klienta przed przystąpieniem do wykonania zabiegu. Jego wykonanie winno zostać każdorazowo poprzedzone przekazaniem stosownych informacji na temat sposobu wykonania zabiegu, substancji, które będą wykorzystywane do jego wykonania, a także przedstawieniem ewentualnych przeciwwskazań, a w konsekwencji – możliwych powikłań. Warto, aby klient po wykonanym zabiegu uzyskał od nas również stosowne zalecenia. Spełnienie obowiązku informacyjnego względem klienta jest działaniem należytej staranności, jest również istotnym krokiem z perspektywy dowodowej.Reasumując, dobrze przygotowana dokumentacja medyczna, uwzględniająca w swej treści stosowne zabezpieczenia prawne, pozwala nam skutecznie ograniczyć odpowiedzialność prawną.