Z tego artykułu dowiesz się:

• o czynnikach wpływających na starzenie się skóry,
• o właściwościach kwasu hialuronowego,
• o zastosowaniach tego kwasu.

Kwas hialuronowy (HA) to naturalny polimer, którego zawartość w skórze maleje wraz z wiekiem. To prowadzi do powstawania zmarszczek i utraty elastyczności skóry. Z uwagi na duże zdolności wiązania wody i inne właściwości pozwalające utrzymać stan skóry w optymalnej kondycji, kwas ten jest wykorzystywany w obszarach medycyny estetycznej. Nie tylko pomaga zachować odpowiedni poziom nawilżenia skóry, ale również przyczynia się do tworzenia warstw okluzyjnych, wspiera procesy regeneracyjne oraz wypełnia defekty skórne.

Proces starzenia się skóry rozpoczyna się już w okolicach 25. roku życia. Pierwsze oznaki utraty elastyczności i jędrności tej tkanki nie muszą być zauważalne. Starzenie postępuje z uwagi na zachodzenie wielu zjawisk, takich jak m.in.: utrata napięcia skóry, zmiany grawitacyjne, restrukturyzacja kostna i chrzęstna czy działanie promieniowania słonecznego.

Przez oddziaływanie wskazanych czynników pojawiają się takie oznaki starzenia jak np.: spłaszczenie czoła, opadnięcie nasady nosa, spłaszczenie policzków, cofnięcie się podbródka, podgardle, opadnięcie ust czy wreszcie pojawienie się zmarszczek. Kosmetologia i medycyna estetyczna, w celu niwelowania oznak starzenia się skóry, na różne sposoby wykorzystują kwas hialuronowy – liniowy polisacharyd, który naturalnie występuje w organizmie.

Kwas hialuronowy a woda

Kwas hialuronowy (HA) to niesiarczanowy glikozaminoglikan (GAG) cechujący się bardzo dużą zdolnością do wiązania i zatrzymywania cząsteczek wody. Składa się z polimerycznych disacharydów kwasu D-glukuronowego i N-acetylo-D-glukozaminy połączonych wiązaniem glikozydowym. HA w ludzkiej skórze jest wytwarzany przede wszystkim przez komórki mezenchymalne (choć nie są to jedyne komórki mające taką zdolność)(1).

W medycynie i kosmetologii kwas hialuronowy podaje się w różny sposób (miejscowo, wewnętrznie) w celu niwelowania oznak starzenia się skóry. Co więcej, kwas hialuronowy włącza się w kombinowane leczenie z użyciem osocza bogatopłytkowego (PRP) w iniekcji dostawowej, co wywiera synergistyczny efekt zarówno w potencjale regeneracyjnym, jak i przeciwzapalnym(2).

Kwas hialuronowy w skórze właściwej odpowiada za elastyczność i spójność tkanki łącznej, z uwagi na współdziałanie z włóknami kolagenowymi i elastynowymi. Uczestniczy on w procesie tworzenia naczyń włosowatych, bliznowacenia oraz gojenia się ran. Jego wpływ dostrzeżono również w toku procesu powstawania nowych fibroblastów, a także w procesach zapalnych. Co za tym idzie ‒ mniejsza ilość tego kwasu skutkuje utratą właściwości kolagenu oraz redukcją liczby jego włókien.

To w konsekwencji objawia się spadkiem nawilżenia skóry, przesuszeniem jej wierzchnich warstw, utratą elastyczności czy zmniejszeniem napięcia tkankowego. Wraz z upływem czasu pojawiają się zmarszczki, wyostrzenie rysów twarzy, zaburzenia owalu, obwisanie skóry oraz zmniejszenie objętości ust(3). Jak widać, kwas hialuronowy jest istotnym składnikiem skóry, dysponuje także możliwością istotnego poprawienia jej kondycji w sytuacji postępującego procesu starzenia.

Zastosowanie i rola kwasu hialuronowego w kosmetologii

Kwas hialuronowy w swoim działaniu jest wszechstronny i znajduje zastosowanie zarówno w pielęgnacji codziennej, jak i w zaawansowanych zabiegach kosmetycznych.

Preparaty wykorzystywane w kosmetologii estetycznej zawierają hialuronian w postaci wolnej albo w formie soli sodowej. Cząsteczki kwasu hialuronowego mogą różnić się wieloma aspektami, takimi jak np. metoda otrzymywania, wprowadzone modyfikacje czy masa cząsteczkowa. Ostatni z wymienionych elementów jest szczególnie istotny, gdyż masa powyżej 100 kDa ogranicza zdolność kwasu do przenikania przez nieuszkodzony naskórek.

W takiej sytuacji działanie hialuronianu zmniejsza przeznaskórkową utratę wody przez tworzenie warstwy okluzyjnej na powierzchni skóry. Warto zaznaczyć, że stężenie wskazanego związku w wymiarze nawet 0,5 proc. skutkuje powstaniem filmu na skórze, przez co transpiracja zostaje istotnie ograniczona(3). Kwas hialuronowy jest traktowany jako humektant nawilżający, ponieważ pobiera wodę ze skóry właściwej do naskórka. HA w skórze właściwej reguluje równowagę wodną, ciśnienie osmotyczne i przepływ jonów, a także działa jak sito, eliminując niektóre cząsteczki, wzmacniając zewnątrzkomórkową domenę powierzchni komórek i stabilizując struktury skóry poprzez interakcje elektrostatyczne(4).

W gabinetach medycyny estetycznej najczęściej wykorzystuje się iniekcyjne wypełniacze zawierające usieciowany kwas hialuronowy. Wykorzystanie HA we wskazanym celu zwiększa augumentację tkanki miękkiej i nawilżenie przedziałów skóry(1). Wyraźną wartość terapeutyczną HA dostrzec można szczególnie w przypadku konieczności wypełniania zmarszczek głębokich.

Zwrócono jednak również uwagę na fakt, że mniejsze preparaty molekularne mają dobry wpływ na powierzchowne zmarszczki. Im większa lepkość żelu, tym lepsza jest odporność na ścinanie i związek może skuteczniej wywierać siłę odkształcającą na tkankę (w celu skorygowania defektu). Coraz częściej wykorzystuje się także łączenie HA i toksyny botulinowej, ze względu na przedłużenie reakcji kwasu oraz wydłużenie czasu biodegradacji z uwagi na unieruchomienie mięśni.

Podsumowanie

Zastosowanie kwasu hialuronowego oferuje wiele korzyści, które mają istotne znaczenie z perspektywy procesu starzenia się skóry. Kwas ten jest powszechnie stosowany jako składnik wypełniaczy skórnych, które mają na celu redukcję zmarszczek i bruzd, a także przywrócenie objętości twarzy. Wspomaga on również procesy regeneracyjne skóry, przyspieszając gojenie się ran i minimalizując ryzyko powstania blizn. Zabiegi wykorzystujące ten preparat pozwalają na przywrócenie naturalnego i młodszego wyglądu bez konieczności przeprowadzania inwazyjnych zabiegów.

Bibliografia