Z tego artykułu dowiesz się:
- jakie są objawy atopowego zapalenia skóry,
- jakie są przyczyny i czynniki nasilające chorobę,
- na czym polega diagnoza i postępowanie w przypadku tego schorzenia.
Atopowe zapalenie skóry to jedna z najczęstszych chorób tego typu, dotykająca zarówno dzieci, jak i dorosłych. Jest to przewlekła choroba o podłożu zapalnym, nawracająca, z okresami zaostrzeń i remisji. Często towarzyszą jej egzema, alergia, a także ogromny dyskomfort osoby dotkniętej tą dolegliwością.
Schorzenie to zdecydowanie częściej występuje w krajach wysoko rozwiniętych oraz w dużych aglomeracjach. Znaczący wpływ na jego rozwój mają przy tym czynniki środowiskowe.
Objawy i wygląd skóry
Objawy atopowego zapalenia skóry to uporczywy świąd, ogromna nadwrażliwość, uczucie pieczenia i ściągnięcia. Skóra łuszczy się, jest bardzo sucha, mogą pojawić się pęknięcia oraz ból. Zaostrzenie choroby objawia się także występowaniem krostek, grudek, pęcherzyków, a niekiedy również sączących się ran.
Skóra łuszczy się, jest bardzo sucha, mogą pojawić się pęknięcia oraz ból. Zaostrzenie choroby objawia się także występowaniem krostek, grudek, pęcherzyków, a niekiedy również sączących się ran.
Zmiany występują głównie w zgięciach łokci, na dłoniach, na wierzchniej stronie stóp, pod kolanami, a także na twarzy i szyi oraz na owłosionej części skóry głowy. Mogą dotyczyć również innych partii ciała. Ze względu na uporczywy świąd osoba chorująca na AZS drapie zmienione chorobowo miejsca, w wyniku czego powstają uszkodzenia skóry, tzw. przeczosy.
Skóra stanowi barierę ochronną przed czynnikami zewnętrznymi, alergenami i patogenami. Jej uszkodzenie, i tym samym zaburzenie jej funkcjonowania w tej roli, niesie ze sobą wiele skutków. Brak skutecznej bariery powoduje łatwiejsze przenikanie alergenów i wywołuje odpowiedź immunologiczną, pogłębiając problem. Bardzo często dochodzi do nadkażenia bakteryjnego, wirusowego czy grzybiczego.
Przyczyny i czynniki nasilające chorobę
Przyczyny atopowego zapalenia skóry nie są do końca wyjaśnione. Uznaje się, że wynika ono z nałożenia się kilku czynników, takich jak: podłoże genetyczne, środowisko osobnicze, wrodzone zaburzenie funkcjonowania bariery skórnej, czynniki zakaźne, a także odpowiedź układu odpornościowego.
Aspekt genetyczny uznawany jest za decydujący, o czym może świadczyć zwiększone ryzyko wystąpienia tego schorzenia u osób, których oboje rodzice cierpią na AZS. Mutacja genu białka filagryny, obserwowana u osób dotkniętych chorobą, powoduje zmniejszenie jego obecności w skórze. Defekt ten wpływa znacząco na integralność naskórka i skuteczność, z jaką ten ostatni spełnia funkcje barierowe. Wywołuje zwiększoną przeznaskórkową utratę wody, niedobory NMF, wzmaga suchość i pękanie naskórka, nasila stan zapalny, a także zwiększa penetrację alergenów przez skórę.
Kluczowe czynniki nasilające chorobę tworzą samonapędzający się mechanizm. Nieprawidłowa bariera naskórkowa powoduje zwiększoną penetrację. Alergeny, substancje drażniące oraz infekcyjne mogą łatwiej przenikać. Wywołuje to immunologiczną odpowiedź prozapalną, co w dalszej kolejności skutkuje jeszcze większym nasileniem problemu nieprawidłowej bariery naskórkowej.
Kolejnym elementem mającym wpływ na rozwój i zaostrzenie atopowego zapalenia skóry są czynniki środowiskowe. Będą należały do nich wspomniane już wyżej alergeny – a zwłaszcza wzrost ich stężenia oraz pojawienie się nowych – a także zanieczyszczenie środowiska. To jeden z powodów, dla których większy odsetek osób chorujących na AZS mieszka w dużych aglomeracjach. Także używki i niewłaściwa dieta będą zaostrzały przebieg tej choroby.
Ukojenie przyniosą preparaty o działaniu przeciwświądowym, przeciwzapalnym, gojącym i zmniejszającym rumień. Kosmetyki myjące nie powinny zawierać składników przesuszających czy drażniących skórę.
Alergie
U większości osób dotkniętych AZS obserwuje się alergie pokarmowe i wziewne. Niekiedy nie ma możliwości ustalenia wpływu poszczególnych alergenów na zaostrzenie się choroby. Do najczęstszych składników pokarmowych, na które reagują dzieci z AZS, zaliczamy: białka mleka krowiego, białka jaja kurzego, orzechy, soję czy pszenicę. Nie zawsze dieta eliminacyjna powoduje zmniejszenie objawów, obserwuje się jednak wpływ kontaktu z alergenami na przebieg choroby.
Wraz z wiekiem pojawiają się alergie wziewne i to one najczęściej zaostrzają chorobę u osób dorosłych. Narażenie chorego na wdychanie najczęstszych alergenów – takich jak sierść zwierząt, pyłki roślin czy roztocza – lub też na kontakt jego skóry z drażniącymi substancjami, może zaostrzać stan tejże skóry.
Atopowe zapalenie skóry bardzo często występuje wraz z alergicznym nieżytem nosa oraz astmą oskrzelową. AZS we wczesnym dzieciństwie niesie ogromne ryzyko rozwoju wymienionych wyżej chorób w późniejszym okresie życia. Fakt zaburzeń funkcji barierowych związanych z brakiem filagryny powoduje łatwiejsze wnikanie alergenów przez skórę, co w połączeniu z dużym ryzykiem alergii będzie w dwójnasób nasilać problem.
Stan psychiczny i stres
Aspekt psychologiczny stanowi niezwykle istotny czynnik wpływający na stan skóry. Stres – szczególnie silny, przewlekły – wywołuje zaostrzenie choroby, podobnie jak silne przeżycia emocjonalne. Zły wygląd skóry, przesuszenia czy egzemy bardzo obniżają samoocenę chorego, wpływają na jego relacje z innymi ludźmi, powodują wycofanie z kontaktów i życia społecznego. Wśród społeczeństwa brakuje wiedzy na temat tego schorzenia, co niekiedy rodzi obawę, że egzemą można się zarazić. Dyskomfort wywołany uczuciem ściągnięcia, pieczenia, świądem utrudnia skupienie czy zaangażowanie w różne aktywności. Wszystkie te elementy znacząco nasilają problem atopii.
Diagnoza i postępowanie
Atopowe zapalenie skóry diagnozuje lekarz na podstawie oceny występujących zmian skórnych, objawów – takich jak suchość i świąd – a także w oparciu o wywiad z pacjentem. Może zlecić dodatkowe badania krwi czy testy alergiczne. Leczenie ma na celu złagodzenie objawów, a także poprawę jakości życia. W zależności od stadium stosuje się leczenie miejscowe lub ogólnoustrojowe.
Ogromnie istotnym aspektem jest również odpowiednia pielęgnacja skóry, zarówno w fazie zaostrzenia, jak i w okresie remisji. Jej właściwy dobór będzie znacząco wpływał na czas wyciszenia. Pielęgnacja powinna obejmować działanie barierujące, odbudowujące płaszcz hydrolipidowy, regenerujące i emoliencyjne. Ukojenie przyniosą także preparaty o działaniu przeciwświądowym, przeciwzapalnym, gojącym i zmniejszającym rumień. Kosmetyki myjące nie powinny zawierać składników przesuszających czy drażniących skórę ‒ o zbyt wysokim pH.
Niezalecane są także preparaty z kompozycjami zapachowymi czy barwnikami, ponieważ mogą dodatkowo uwrażliwić i podrażnić skórę. Właściwa, regularna pielęgnacja pozwala na zwiększenie komfortu życia osoby cierpiącej na atopowe zapalenie skóry i egzemę.
Atopowe zapalenie skóry wymaga wielokierunkowego podejścia do leczenia. Niezbędna jest również duża samodyscyplina chorego, cierpliwość i rozwaga w codziennym życiu. Tylko taka postawa pozwoli na możliwie najdłuższe okresy remisji.
This post is only available to members.